Aanvalsplan Grutto

Nederland koerst op lege weilanden zonder weidevogels. Overheden moeten daarom de regie nemen om samen met boeren en natuurbeschermers weidevogels te behouden én om aan onze internationale verplichtingen te voldoen. Daar zijn stevige maatregelen en extra middelen voor nodig. Dat staat in het Aanvalsplan Grutto. Het Aanvalsplan is een initiatief van oud-minister Pieter Winsemius en onder meer Vogelbescherming. Het plan is nodig om de teloorgang van weidevogels te stoppen, naast ander natuurbeleid, biodiversiteitsherstel en maatregelen tegen stikstofdepositie. Het kreeg veel bijval, maar nog geen financiering, ondanks Kamermoties.

Cover Aanvalsplan Grutto

Lobby

Onderdeel van onze activiteiten is samen met een coalitie van natuurorganisaties te lobbyen voor een groener Gemeenschappelijk Landbouwbeleid van de EU (GLB). Dat doen we op basis van een eerder verschenen position paper. Ook in Brussel roert Vogelbescherming zich op het vlak van GLB. Helaas vielen onze lobbyinspanningen in het niet bij die van de agro-industrie. De Raad van Ministers en het Europees Parlement kozen zeer teleurstellend voor een nieuw landbouwbeleid dat onvoldoende rekening houdt met natuur en milieu. Bizar genoeg staat deze keuze haaks op eerdere keuzes van de Europese Commissie voor een groenere landbouw en de wens om de biodiversiteit te herstellen via de Green Deal en de Farm2fork-strategie.

Nieuwe kaasfabriek op Terschelling geopend

De deuren van de nieuwe kaasfabriek op Terschelling zijn geopend. En dat is niet alleen goed nieuws voor kaasliefhebbers, maar ook voor weidevogels op het eiland. Dit feestelijke moment markeerde de afsluiting van het PolderPracht-project. De afgelopen zes jaar is door Vogelbescherming samen met boeren en ondernemers hard gewerkt aan het veiligstellen van weidevogels op het eiland. Zo wordt er pas na 15 juni gemaaid, waardoor weidevogels de kans krijgen om hun kuikens groot te brengen. Alle boeren op Terschelling hebben zich inmiddels aangesloten bij het initiatief. PolderPracht werd mede mogelijk gemaakt dankzij de Nationale Postcode Loterij. In 2020 is door de coronapandemie de groei van de afzet helaas wat achtergebleven ten opzichte van de verwachtingen.

Jonge boeren leren werken met de natuur

Het project Greener future for young farmers werd afgerond in juni 2020. Of eigenlijk begon het toen pas: in dit samenwerkingsproject is het de bedoeling om jonge boeren mee te nemen naar een groene toekomst. In hun opleiding lag altijd de nadruk op gewaskennis, schaalvergroting en techniek. Het werken met natuur kreeg niet veel aandacht. Het hoofddoel van ‘Greener future for young farmers’ was dan ook het ontsluiten van kennis en het maken van kant en klaar lesmateriaal over natuurinclusieve landbouw. Dat is gelukt via een kennisportaal natuurinclusieve landbouw. Een en ander werd gefinancierd door de EU. Via verschillende deelprojecten zal Vogelbescherming hierbij betrokken blijven.

Het krioelt van het leven op het akkerland

Dankzij PARTRIDGE zijn er in vijf Europese landen tien voorbeeldgebieden ingericht. Op deze stukken boerenland van 500 hectare is het optimaal leven voor de patrijs, maar óók voor andere vogels, zoogdieren en insecten. Het doel van het project is dan ook om de biodiversiteit met 30 procent te laten toenemen. Dat vraagt om een nauwkeurige monitoring. Zo kunnen we onderzoeken of onze maatregelen effectief zijn. Tijdens de vele tellingen zien we niet alleen zeldzame soorten. Ook blijkt dat we een goed leefgebied en voortplantingsmogelijkheden bieden voor bekendere soorten. Dit jaar zijn er voor het eerst drie broedparen van de roodborsttapuit ontdekt. De insectenmonitoring liet daarnaast zien dat vele bijen en vlinders hun weg weten te vinden naar de voorbeeldgebieden.

Amstelland

In Amstelland kreeg Boeren van Amstel definitief gestalte, mede dankzij Vogelbescherming. De Boeren van Amstel leveren een gescheiden stroom melk die in 2020 werd verwerkt in een eigen melkfabriek. Voor de weidevogels worden op basis van 6 ontwikkelde poldernatuurplannen maatregelen zoals vernatting, kruidenrijke slootkanten en extra percelen met een rustperiode tot ver in het broedseizoen gerealiseerd. In 2020 werd het mogelijk om dankzij een zeer succesvolle crowdfundingsactie de melk te leveren aan grote supermarkten in Amsterdam. Deze doorbraak was ook hard nodig omdat de afzet richting de horeca sterk verminderde vanwege de coronapandemie, waardoor de eigen melkfabriek ook in zwaar weer terecht kwam en uiteindelijk zelfs in 2021 moest worden overgedaan. Het merk en de werkwijze met extra inspanningen voor weidevogels kregen zo een doorstart.

Boeren van Amstel
Zomertortel / Jelle de Jong

Zomertortel

In 2020 kregen de noodmaatregelen om de zomertortel voor Nederland te behouden een vervolg. Er is bijgevoerd en er zijn maatregelen genomen ter verbetering van het leefgebied op plekken waar ze nog voorkomen. Verder hebben we bijgedragen aan zenderonderzoek om te zien hoe zomertortels van hun omgeving gebruik maken en zijn we betrokken om het onderzoek een vervolg te geven in 2021. Daarmee kunnen beschermingsmaatregelen nog gerichter worden genomen. De EU heeft intussen mede dankzij lobbywerk van BirdLife International de lidstaten Spanje en Frankrijk in gebreke gesteld. Beide landen moeten beter voor de zomertortel zorgen – en dus minder of geen jacht toestaan.

Slaperdijken

Met het door het Waddenfonds gehonoreerde pilotproject ‘Natuurrijke slaperdijken Groningen’ willen Grauwe Kiekendief - Kenniscentrum Akkervogels, Landschapsbeheer Groningen en Vogelbescherming de Groningse slaperdijken nieuw leven inblazen. Door natuur en landschap sterker aan de oude slaperdijken te koppelen, willen we bereiken dat de waardering voor slaperdijken toeneemt. Struweelvogels en soorten zoals blauwe kiekendief en velduil moeten ervan profiteren. In 2020 is op de in de pilot betrokken dijktrajecten een extensiever beheer toegepast en zijn op een 25-tal locaties struwelen aangeplant. De effecten daarvan op onder andere vogels wordt in de komende jaren gemonitord.

Onterechte vergunning ganzenafschot

De Rechtbank Overijssel heeft een vergunning vernietigd voor ganzenafschot in en om zeven beschermde natuurgebieden in Overijssel met Natura 2000-status. Vogelbescherming en Faunabescherming voerden met succes aan dat de provincie de vergunning toekende, terwijl de gevolgen van de jacht op de beschermde waarden van de natuurgebieden onvoldoende waren getoetst. De impact van deze uitspraak is groter. De provincie moet nu voortaan steeds een passende beoordeling verstrekken als er ganzen worden gedood bij Natura 2000-gebieden en dat vereist een stevig onderzoek. Andere provincies weten zich gewaarschuwd.

Predatoren-onderzoek

Samen met onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen is op initiatief van Vogelbescherming een plan geschreven voor een systematisch meerjarenonderzoek naar hoe predatoren leven in onder andere het landelijk gebied. Met de verzamelde kennis uit dit onderzoek kunnen we op termijn weidevogels en andere bodembroeders beter beschermen. In 2020 is dit onderzoek in Eemland van start gegaan met subsidie van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Een aanvraag bij NWO voor een uitbreiding met drie andere locaties werd positief beoordeeld, maar viel net buiten de boot wat betreft financiering. In 2021 zoeken we naar alternatieve financieringsmogelijkheden.