Patrijzen redden

In Nederland verdween in de loop van de jaren 95 procent van de patrijzen door schaalvergroting en intensivering van de landbouw, net als in de ons omringende landen. Vogelbescherming wil met natuurorganisaties uit Groot-Brittannië, Duitsland, België en Nederland laten zien dat de patrijs toch een toekomst heeft. In oktober 2016 werd bekend dat de EU hier fors financieel aan bijdraagt. In Nederland zijn in Zeeland en Brabant voorbeeldprojecten gestart.

Patrijs / Shutterstock

Klacht bij de EU

De afgelopen decennia heeft Nederland onvoldoende gedaan om weidevogels te redden van de ondergang. Ondanks herhaaldelijk aandringen van Vogelbescherming nam de rijksoverheid geen effectieve maatregelen. Ook andere natuurorganisaties, wetenschappers en boerenorganisaties trokken in het verleden regelmatig aan de bel. Voor Vogelbescherming was de maat in 2016 vol, daarom dienden we een klacht in bij Europa, zodat Nederland hopelijk meer haast maakt met het redden van weidevogels. Het is voor 5 voor 12.

Alternatief voor consumenten

In 2016 voor het eerst te koop bij Jumbo, Deen, Plus en Poiesz: Weide Weelde zuivel, geproduceerd door boeren die rekening houden met weidevogels. Dit nieuwe zuivelmerk is een initiatief van het Boerengilde, ondersteund door Vogelbescherming. Door de yoghurt, melk en karnemelk te kopen van Weide Weelde draagt de consument direct bij aan meer bloemrijke weiden. Begin 2017 werd bekend dat ook Albert Heijn Weide Weelde gaat verkopen. Onder het motto ‘Consuming for Nature’ krijgt Vogelbescherming geld van de Europese Commissie om er mede voor te zorgen dat er weidevogelvriendelijke zuivel beschikbaar komt. Naast Weide Weelde zijn er ook weidevogelvriendelijke zuivelproducten van andere leveranciers verkrijgbaar.

Weide Weelde zuivel

Lobby en moties

Rechtstreeks geïnspireerd door de campagne van Vogelbescherming werden in 2016 (opnieuw) moties aangenomen in de Tweede Kamer om de negatieve trend van boerenlandvogels te keren. Een geweldig succes van ons werk achter de schermen. Helaas leverde het niet meteen het gewenste resultaat op: namelijk een slagvaardige rijksoverheid. Een nieuw kabinet kan hier verandering in brengen.

PolderPracht op stoom

Op Terschelling voert Vogelbescherming met veel partners het voorbeeldproject PolderPracht uit. Het loopt vier jaar en wordt gefinancierd door de Nationale Postcode Loterij (2,3 miljoen euro). Dat leidde in 2016 tot nog meer duurzame verbetering van het leefgebied voor weidevogels. In 2016 zond de VARA ook een documentaire uit over drie Terschellinger weidevogelboeren die meedoen (270.000 kijkers). Tijdens Oerol 2016 kwam PolderPracht onder de aandacht van tienduizenden Oerolgangers.

Start in Amstelland

Amstelland is een belangrijk gebied voor weidevogels. Vogelbescherming werkte er in 2016 met partners aan de ontwikkeling van een ‘weidevogelvriendelijk’ streekproduct. Daarnaast verkenden we de mogelijkheid om dagverse zuivel met geborgd weidvogelbeheer te leveren aan Amsterdam en omstreken. In 2016 werd ook de stichting Duurzaam Agrarisch Natuurbeheer opgericht. Die zoekt mogelijkheden om met geld van particuliere investeerders grond als kruidenrijk weidevogelgrasland in gebruik te geven aan lokale boeren. Allemaal inspanningen om de goede weidevogelresultaten van het gebied te verduurzamen.

Weidevogelnetwerk

Ook in 2016 lieten de agrariërs uit het Weidevogelnetwerk zien dat je een goedlopend boerenbedrijf kunt hebben én voor weidevogels kan zorgen. De weidevogelstand op hun boerderijen was weer indrukwekkend. Net als voorgaande jaren meldden verschillende boeren bovengemiddelde predatie, wat het broedsucces (zeer) negatief beïnvloedde. Tijdens het Welkom Grutto Weekend op 19 en 20 maart kreeg weidevogelboer Murk Nijdam veel terechte lof. Dankzij fondsen, donaties van leden & Beleef de Lente-bezoekers én het Ministerie van Infrastructuur & Milieu konden we in 2016 elf weidevogelboeren uit ons netwerk financieel ondersteunen. Bijvoorbeeld met een waterpomp op zonne-energie om weilanden te vernatten.

Handige factsheets

De factsheets weidevogelvriendelijk beheer zijn in het eerste kwartaal van 2016 gelanceerd en door boeren(organisaties) en weidevogelbeschermers goed ontvangen. Deze factsheets vatten de wetenschappelijke informatie samen over effectieve weidevogelbescherming. Via onder meer ZuivelNL, LandschappenNL en de provincie Fryslân kregen deze factsheets een extra groot bereik. Ook over akkervogels publiceerden we factsheets: een praktische handreiking over kennis van en beheermaatregelen voor akkervogels. Ze zijn te downloaden van de website van Vogelbescherming.

Kleinschalig cultuurlandschap

Vogelbescherming maakt zich sterk voor een basiskwaliteit van het landelijk gebied. Daarin past het ondersteunen van soortwerkgroepen die zich sterk maken voor vogels van het kleinschalig cultuurlandschap, zoals steenuilen, kerkuilen, ooievaars, allerlei roofvogels en boerenzwaluwen. Dat deden we ook in 2016.

Boerenzwaluw / Elwin van der Kolk

2016: Jaar van de Kievit

De kievitstand is sinds midden jaren ’90 van de vorige eeuw met zo’n 40 procent afgenomen. Daarom was 2016 Jaar van de Kievit. Naast zorgen voor meer bewustwording over deze neergang was het doel onderzoek doen naar de effectiviteit van kansrijke maatregelen voor de kievit, die ook op regulier boerenland genomen kunnen worden. Circa 60 procent van de Nederlandse kievitpopulatie broedt daar. Helaas werd het onderzoek ernstig gedwarsboomd door twee periodes met koud en regenrijk weer. Daarom krijgt het onderzoek een vervolg.

Kievit / Arnold van Kreveld

Ganzen en smienten

De provincies Noord- en Zuid-Holland wilden in 2016 ongelimiteerd afschieten van smienten toestaan, net als het jaar ervoor. Vogelbescherming heeft daar opnieuw bij de rechter bezwaar tegen gemaakt en ook weer gelijk gekregen. Het besluit van de provincie Overijssel om het doden van kolganzen en grauwe ganzen in grote delen van de provincie toe te staan is in 2016 door de Raad van State in hoger beroep vernietigd. Dit beroep was ingesteld door Vogelbescherming. Wat de provincie wilde, betekende in feite dat de twee ganzensoorten vogelvrij werden verklaard. Ontoelaatbaar in onze ogen.